Shockwave therapie

Shockwave therapie wordt in Nederland al tien jaar toegepast. De techniek van shockwave therapie is een doorontwikkeling van de technologie die gebruikt wordt bij niersteenvergruizers (lithotripsie). Bij deze behandeling worden ‘geluidsgolven’ gericht op de niersteen, die als gevolg daarvan verpulvert en zijn obstructieve werking verliest. ESWT (Extracorporeal Shock Wave Therapy) wordt met lagere dosis toegediend, hoeft niet gefocust te zijn en de apparatuur voor deze behandeling is aanmerkelijk kleiner én goedkoper dan de grote en dure ziekenhuisapparaten.

Daarmee wordt ESWT ook bereikbaar voor fysiotherapeuten. De geluidsschok wordt opgewekt in de applicator, die de vorm heeft van een pistool. De akoestische energie ontstaat wanneer een kogel in deze applicator onder hoge druk tegen de niet beweeglijke voorzijde botst.

De kinetische energie verandert in geluidsenergie en wordt tijdens fysiek contact met de patiënt overgedragen op het lichaam. Een klein beetje ultrageluid-gel verbetert de overdracht.

De akoestische golf waarmee wordt behandeld dient niet verward te worden met compressie therapie, zoal bij frictioneren. Alhoewel de shockwave behandeling soms wordt vergeleken met een frictie is de prikkel wezenlijk anders, vanwege de korte pulsduur en hoge intensiteit.

De behandeling
In het shockwave apparaat wordt een druk opgebouwd van 1 tot 4 atmosfeer. Deze druk, waarvan de hoogte instelbaar is, zorgt voor de snelle voorwaartse beweging van de kogel in de applicator. De frequentie waarmee die kogel heen en weer beweegt en aldus de geluidschok opwekt is instelbaar van 1 HZ tot 15 Hz. Het is raadzaam de frequentie tijdens één zitting op te bouwen. Één behandeling eindigt bij het bereiken van 2000 schokken. De behandeling van één punt of regio duurt daarmee 3 tot 5 minuten. De behandeltechniek is soms stationair (triggerpoints of acupunctuurpunten), maar kan ook dynamisch worden uitgevoerd. Het interval tussen twee behandelingen bedraagt 5-9 dagen. Het gemiddelde aantal behandelingen om tot een optimaal resultaat de komen ligt rond de vier. Niet zelden zijn één of twee behandelingen voldoende!

Effecten
ESWT geeft direct na de behandeling een langdurig aanhoudende pijnvermindering. Door het pijnstillend effect kunnen normale activiteiten zonder pijn worden uitgevoerd en wordt de abnormale zenuwactiviteit met pijnsensatie voorkomen. De spierspanning keert terug naar zijn normale niveau. ESWT zorgt voor een verbeterde doorbloeding en verhoogt het metabolisme. De fysiologische genezing wordt gestimuleerd. Eventueel aanwezige verkalkingen worden weker ten gevolge van de schokgolven. Desintegratie van kalkdepots is soms echografisch aantoonbaar en wordt verklaard als gevolg van de implosie onder invloed van de shockwave. Kalk en andere afvalstoffen worden geruimd vanwege verhoogde macrofagen activiteit. Na behandeling is vaak een vaatverwijding te zien, hetgeen een goede prognose geeft.

Indicaties
De meeste ervaring tot nu toe is opgedaan bij behandeling van hardnekkige aandoeningen van pezen en spier-pees overgangen. Al of niet vergezeld van kleine kalkdepots.

  • Hielspoor / fasciïtis plantaris
  • Epicondylitis lateralis / medialis
  • Tendinopathie patella
  • Tibial edge syndroom
  • Achillespees tendinopathie
  • Tendinitiden in rotatorcuff / schouderregio

Diverse onderzoeken tonen de effectiviteit aan. Ervaringen van gebruikers onderschrijven het hoge succespercentage.

Samenvatting van het promotieonderzoek van Dr. K. Peers, Fysische geneeskunde & revalidatie UZ Leuven op 28 mei 2003 om 17 uur in de Promotiezaal, Universiteitshal, Naamsestraat 22 in Leuven met als titel: Extracorporeal Shock Wave Therapy in Chronic Achilles and Patellar Tendinopathy.

Promotor Prof. Dr. R. Lysens.

Koen Peers toonde aan dat ESWT een nieuwe, efficiënte methode is voor de genezing van chronische overbelastingsletsels van achilles- en patellapees. ESWT staat voor Extracorporeal Shock Wave Therapy, een therapie die geluidsschokgolven gebruikt om het natuurlijke genezingsproces in overbelaste of verkalkende pezen op gang te brengen en te versterken. In het eerste deel van dit proefschrift wordt de waarde van ESWT voor deze chronische peesaandoeningen aangetoond aan de hand van rigoureus opgestelde klinische studies.

In een tweede deel werd de rol onderzocht van neovascularisatie (onnatuurlijk sterke groei van bloedvaten) in de pezen, aangetoond via power Doppler ultrasonografie (PDU). De resultaten geven aan dat ESWT niet rechtstreeks de met PDU meetbare neovascularisatie beïnvloedt. Ze geldt wel als een voorspellende waarde voor de klinische uitslag na ESWT-behandeling: achilles- en patellapeestendinopathie met neovascularisatie op PDU vormen een betere indicatie voor ESWT dan tendinopathie zonder meetbare neovascularisatie. Deze gegevens dragen bij tot een meer gerichte en gedifferentieerde aanpak van chronische tendinopathie, een aandoening die tot vandaag voor elke arts een grote klinische uitdaging vormt.

De huidige behandelingsstrategieën voor chronische overbelastingsletsels van pezen geven immers vaak ontgoochelende resultaten. De pathofysiologie van achilles- en patellapeestendinopathie is nog altijd niet volledig duidelijk en vooral de pijnmechanismen zijn nog niet bekend. Recente literatuur heeft wel aangetoond dat tendinopathie gebaseerd is op een niet-inflammatoire tendinose (degeneratie van de pees), die ook gekenmerkt wordt door een opmerkelijke neovascularisatie.

Door die nieuwe inzichten moeten de bestaande behandelingsstrategieën voor tendinopathie doelgerichter worden. ESWT kan daarin een rol spelen. De recent beschreven en veelbelovende resultaten van ESWT bij andere aandoeningen van skeletspieren hebben tot een pragmatische extrapolatie van het indicatiegebied naar achilles- en patellapeestendinopathie geleid. Er was wel nog geen wetenschappelijk onderbouwde bewijskracht.

In deze thesis wordt dan ook voor het eerst de klinische efficiëntie van ESWT in achilles- en patellapeestendinopathie op methodologisch verantwoorde wijze aangetoond, via gerandomiseerde, dubbel geblindeerde, placebo-gecontroleerde trials. Daarnaast wordt de rol van met power Doppler-techniek gedetecteerde neovascularisatie onderzocht. Eerst wordt de samenhang van de tendinopathie-gebonden en met power Doppler-techniek gedetecteerde neovascularisatie met de chroniciteit en functionaliteit van tendinopathiepatiënten beschreven. Daarnaast wordt de mogelijke rol onderzocht die neovascularisatie speelt in het behandelingseffect van en de voorspellende waarde voor ESWT in chronische achilles- en patellapeestendinopathie.

Examencommissie / Board of examiners
Prof. dr. P. Broos, faculteit Geneeskunde, K.U.Leuven
Prof. dr. J. Bellemans, faculteit Geneeskunde, K.U.Leuven
Prof. dr. G. Marchal, faculteit Geneeskunde, K.U.Leuven
Prof. G. Vanderstraeten, faculteit Geneeskunde, Universiteit Gent
Prof. J.M. Crielaard, faculteit Geneeskunde ,Université de Liège