Manuele therapie

Manuele (afgeleid van het Latijnse manus = hand) therapie (dienen /genezen) betekent dus letterlijk: genezen door middel van de handen. Deze geneeswijze richt zich op de diagnostiek en behandeling van functiestoornissen in het houdings- en bewegingsapparaat in het algemeen en van de wervelkolom in het bijzonder.

Dit doet zij met behulp van specifieke manueel therapeutische onderzoeks- en behandeltechnieken. Meestal zijn het zachte, uiterst behoedzaam uitgevoerde passieve bewegingen aan een of meer gewrichten in het lichaam. Soms wordt ook wel een korte snelle impuls uitgevoerd, die gepaard kan gaan met een ‘knakkend’ geluid. Men spreekt dan over het zgn. kraken.

Elke handeling wordt direct gevolgd door een test om na te gaan of verbetering van de bewegingsmogelijkheid heeft plaatsgevonden.

Wat is een manueel therapeut?
Een manueel therapeut is een fysiotherapeut, die na zijn opleiding fysiotherapie een post HBO- of post Universitaire opleiding in de manuele therapie heeft gevolgd. Er zijn in Nederland in totaal vijf door de Nederlandse Vereniging van Manuele Therapie (via het KNGF aangesloten bij het internationale IFOMT) erkende opleidingen. De leden staan ingeschreven in een register en dienen zich te houden aan de specifieke eisen die aan de beroepsuitoefening en nascholing gesteld worden. De duur van deze opleidingen varieert van 3 tot 5 jaar. Binnen onze praktijk zijn vertegenwoordigd:

  • Stichting Opleiding Manuele Geneeskunde (Eindhoven), H.C.W. (Dick) van Zuilichem.
  • Stichting Opleiding Manuele Therapie (Amersfoort), M.P. (Marianne) Walther – van der Wilde.
  • Gediplomeerde Gespecialiseerde Studies Manuele Therapie (Vrije Universiteit Brussel) M.J.C. (Marieke) van Zuilichem MSc., B. (Bart) Berckmans MSc.,  D. (Dries) van Biesen MSc., C. (Colin) Malone MSc. en S.M.A. (Sandra) Musters MSc.
  • Opleiding Master Manuele Therapie (Rotterdam), C.L. (Carry) van Zuilichem MSc.,  A.A.C.F. (Antal) Hendrikx i.o.
  • Opleiding Master Manuele Therapie (Breda), M.J. (Martijn) Buijs MSc.

Dat de aanwezigheid van deze verscheidenheid aan opleidingen tot een grotere algehele kennis van de manuele therapie binnen onze praktijk leidt, spreekt voor zich.

Wanneer is manuele therapie geïndiceerd?
In het algemeen is manuele therapie geschikt voor klachten die, behalve met pijn, ook gepaard gaan met het slechter kunnen bewegen van een gewricht of gewrichten. De effecten van manuele therapie zijn meestal direct merkbaar. De functies van de gewrichten verbeteren en het bewegen zal daardoor gemakkelijker verlopen.

Enkele voorbeelden:

  • Hoofd- en nekpijnklachten met het slecht kunnen bewegen van de wervelkolom.
  • Nek- en schouderklachten, die uitstralen tot in de armen.
  • Rugklachten hoog in de rug met rib- en borstpijn.
  • Lage rugklachten, eventueel met uitstralende pijn naar de benen.
  • Bekkenpijn, eventueel uitstraling naar de benen.
  • Bepaalde vormen van duizeligheid die opgewekt worden door bewegingen van de nek.
  • Bewegingsbeperkingen of pijn aan gewrichten in armen of benen.

Of manuele therapie de klacht ook daadwerkelijk kan verhelpen moet blijken tijdens het uitgebreide onderzoek bij de eerste afspraak.

Verder zijn er de volgende aandachtsgebieden:

  • KISS
  • CMD/kaakgewrichttherapie

Aanvullende informatie kunt u vinden op www.nvmt.nl

Cranio Mandibulaire Disfunctie
CMD staat voor Cranio (schedel) Mandibulaire (onderkaak) Disfunctie (stoornis) en heeft betrekking op pijn die uitgaat van het bewegingsapparaat van het kauwstelsel.

De klachten kunnen variëren van een knappend geluid van een of beide kaakgewrichten tot een kaak die niet meer goed kan openen of sluiten. U kunt pijn voelen in de kauwspieren, de onderkaak, de oren, de nek, het voorhoofd of de slaapstreek.

De klachten kunnen variëren van een knappend geluid van een of beide kaakgewrichten tot een kaak die niet meer goed kan openen of sluiten. U kunt pijn voelen in de kauwspieren, de onderkaak, de oren, de nek, het voorhoofd of de slaapstreek.

CMD kan verschillende oorzaken hebben:

  • ofwel uitgaand van het kaakgewricht
  • ofwel van de kauwspieren

Het kaakgewricht kan minder goed gaan functioneren door slijtage (t.g.v. over-beweeglijkheid) of een ziekte (bv. reuma).

Meestal ligt het probleem echter bij de kauwspieren, omdat deze verkeerd gebruikt worden. Een bekend voorbeeld hiervan is het scheef dichtbijten, doordat onder- en bovenkaak niet goed op elkaar passen. Dit kan komen door te hoge vullingen, scheve of ontbrekende tanden en kiezen of wanneer het bovengebit verder naar voor staat dan het ondergebit, de zgn. open beet. Niet goed passende prothesen kunnen eveneens voor problemen zorgen.

Ook een operatie of het langdurig met de mond open zitten bij tandarts/orthodontist kan openingsproblemen geven.

Voorts kunnen bruxisme, nagelbijten, lipbijten, kauwgom kauwen voor overbelasting van de kauwspieren zorgen. Bruxisme is het op elkaar klemmen van de kaken en tandenknarsen. Veel mensen zijn zich niet bewust van het feit dat ze dit onder invloed van stress doen. Het kan ook ‘s nachts in de slaap gebeuren.

De therapie
De therapie houdt zich dan ook vooral bezig met het aanpakken van alle gevolgen van bovenstaande problemen aan het kaakgewricht, hoofd en nek.

De behandeling van de fysiotherapeut bestaat uit specifieke oefeningen, soms in combinatie met handgrepen aan de onderkaak, om de gewrichtsbewegingen te verbeteren. Ook de schedelbotten en de gewrichten van de wervelkolom kunnen hierin meegenomen worden.

Een juiste hoofd- en lichaamshouding is eveneens van groot belang voor een goede onder- en bovenkaak gewrichtsfunctie.

Af en toe is het nodig voor kortere of langere tijd een zgn. opbeet plaat of splint in de mond te dragen. Deze wordt door uw tandarts of orthodontist gemaakt Er kan dan sprake zijn van het niet goed sluiten van de tanden op elkaar waardoor het kauwen tot overbelasting van de kaakgewrichten komt.

Massage van de nek- en kauwspieren of een fysiotherapeutische applicatie wordt vaak toepast om deze spieren te ontspannen, de doorbloeding te verbeteren en de pijn te verminderen.

U kunt naar onze praktijk worden verwezen door kaakchirurg, tandarts, orthodontist of huisarts.

KISS
Sinds korte tijd is in de manuele therapie de behandeling van het kiss-syndroom mogelijk. Bij huilbaby’s wordt regelmatig vastgesteld dat een verkeerde stand van de eerste nekwervel de problemen veroorzaakt.

KISS staat voor: – Kopfgelenk Induzierte Symmetrie Störungen. Dit Duitse begrip kan vertaald worden met: Kopgewrichten, Invloed op Storingen in de Symmetrie. Dwz. dat er stoornissen in de symmetrische ontwikkeling van de baby kunnen ontstaan t.g.v. functiestoornissen in de bovenste nekgewrichten.

Binnen onze praktijk zijn de collega’s H.C.W . (Dick) van Zuilichem, M.P. (Marianne) Walther – van der Wilde, (Katrien) K.A. Olaerts MA. MSc. hiervoor verantwoordelijk.

Wetenschap
De redressiehelm wordt bij voorkeur voorgeschreven na correctie van de hoog cervicale regio. Veel wetenschappelijk onderzoekers zijn al jaren bezig om aan te tonen hoe belangrijk dit uiterst complexe en gevoelige gebied is bij b.v. het oprichten van ons hoofd, het handhaven van ons evenwicht, het bepalen van onze houding in de ruimte, kortom bij ons bewegen.

Inmiddels is bekend dat in dit gebied de kapsels en handen van de gewrichtjes, alsook de spieren, uitgerust zijn met een zeer grote hoeveelheid sensoren die beweging registreren.

Daardoor vindt een enorme hoeveelheid informatie zijn weg naar meerdere gebieden in ons brein, welke zich bezig houden met het aansturen van spieren, het handhaven van het evenwicht, het slikken, het zien.

Een gefixeerde foutieve stand van één van de wervels in het gebied van de hoge nek veroorzaakt een abnormale rek op banden, kapsels en spieren en daardoor voor een niet correcte informatie. Ons brein kan daardoor ook niet voor een correcte aan- of besturing zorgen met problemen in het bewegen tot gevolg.

Daarnaast veroorzaakte zo’n foutieve stand ook vaak pijn bij bewegen van de nek en/of hoofdpijn en mogelijk duizeligheid.

De Duitse artsen Gutmann en Biedermann zijn de grondleggers van het met manuele therapie behandelen van zuigelingen met het KISS-syndroom. Inmiddels zijn duizenden zuigelingen en kinderen met succes behandeld.

Symmetriestoornis
Vroege kenmerken (KISS):

  • het hoofd staat scheef en wordt naar één kant gedraaid
  • het kind huilt veel en slaap slecht
  • het hele ruggetje is dikwijls scheef (scoliose)
  • een sterke neiging tot overstrekken
  • een asymmetrische heupontwikkeling
  • asymmetrisch bewegen van armen en benen
  • ontwikkeling van een schedel asymmetrie
  • het heeft slikklachten en geeft gemakkelijk over
  • bij aan- uitkleden is er vaak protesthuilen.

Latere kenmerken (KIDD):

Hieronder ziet u een overzicht van mogelijke kenmerken op latere leeftijd van het kind:

  • kind wil niet kruipen
  • gaat vroeg staan, maar laat lopen
  • grove en fijne motoriek ontwikkelen zich matig
  • evenwichtsproblemen
  • matige of slechte houding
  • veel struikelen / vallen
  • vertraagde spraakontwikkeling
  • snel vermoeid
  • snel ontstemd en woede aanvallen
  • lijkt aan zeer weinig slaap genoeg te hebben
  • wakker worden met hoofdpijn
  • vaak hoofdpijn op school met slechte concentratie
  • vergeet snel een opdracht
  • onzeker
  • onrustig
  • veel aandacht nodig

Zoals u ziet kan het KISS-probleem een groeiende geschiedenis worden waarbij het opgroeiende kind zelf, maar ook de ouders/verzorgers en de leerkrachten bepaald niet gelukkig zijn.

Onderzoeken hebben aangetoond dat kinderen die (onder toezicht) Tummy-time krijgen als ze wakker zijn, eerder tot rollen, kruipen, zitten en slaan komen dan kinderen die uitsluitend op de rug liggen. Tummy-time helpt niet alleen bij verbetering van de coördinatie, balans en houdingscontrole, maar het geeft het kind de kans en het vertrouwen om de omgeving te leren kennen en is goed voor de hoofdbalans en herstel van de schedel, indien deze is afgeplat.

Download hier de folder TommyTime

Manuele therapie
De manueeltherapeut doet zijn/haar onderzoek dat bestaat uit:

  • anamnese van de ouders
  • observatie van het kind
  • bewegingsonderzoek, testen ter beoordeling van de asymmetrie
  • palpatie van de wervelkolom en het bekken
  • eventueel overleg met reeds bezochte disciplines
  • zo nodig het laten maken van röntgenfoto’s

Deze foto’s dienen genomen te worden, omdat op de foto vaak de scheve stand te zien is en om eventuele abnormaliteiten in dit gebied uit te sluiten, welke een behandeling zouden verbieden. Gezien de geringe kracht die nodig is kan gesteld worden dat deze therapie ongevaarlijk is. Deze bestaat meestal uit een mobilisatie/manipulatie van de atlas (de eerste nekwervel) in corrigerende richting. Dit gaat zo subtiel dat het aan het oog van de leek vaak voorbij gaat.

Het is dus zinvol om tijdig via uw huisarts, kinderarts, CB-arts en/of kinderfysiotherapeut te zoeken naar een verklaring voor de lichamelijke en/of mentale problemen van uw kind. Het KISS-syndroom kan een verklaring zijn. Zuigelingen kunnen vanaf de leeftijd van ongeveer 4 maanden worden behandeld, huilbaby’s nog eerder.

Ofschoon manuele therapie niet voor alle problemen een oplossing kan zijn, kunnen bij deze problematiek enkele behandelingen al effectief zijn. Voor meer informatie kunt u onderstaande website raadplegen:

www.kiss-kinderen.nl

Als u op onderstaande link klikt, dan kunt u een Power Point presentatie downloaden (10Mb groot, dus even geduld a.u.b.)

KISS syndroom