Peesklachten (ook wel; tendinopathie) komen relatief veel voor aan de knie en achillespees. Pezen bestaan uit enorm sterk materiaal dat tijdens sportactiviteiten tot wel zeven maal het lichaamsgewicht aan belasting kan verdragen. Toch kunnen pezen op termijn ook klachten gaan geven door een onbalans in de belasting. Dergelijke klachten ontstaan vaak sluimerend en kunnen complex van aard zijn.

Peesklachten kenmerken zich door pijn en (start)stijfheid. De klachten beginnen veelal bij het starten van een (sport)activiteit, maar trekken daarna geleidelijk weg. Soms is er ook een vorm van reactie (pijn en/of stijfheid) ná de uitgevoerde activiteit. Naarmate de peesklachten langer aanhouden of erger worden zullen de klachten ook gedurende de (sport)activiteit terugkomen. In het laatste stadium is de pijn meer continu aanwezig en kunnen de sportactiviteiten niet meer uitgevoerd worden.

 

Indeling van peesklachten

Wanneer pezen structureel te veel belast worden en/of er te weinig hersteltijd aanwezig is, kunnen peesklachten ontstaan. Grofweg zijn er twee soorten peesklachten; de peesontsteking (ook wel; ‘reactieve tendinopathie’ genoemd) en de degeneratieve pees (ook wel;  ‘tendinose’ of ‘disrepair’ genoemd).

De reactieve pees

Na een eenmalige periode van overbelasting of door het gebrek aan voldoende rust tussen de belastingsperioden kan de pees gaan ontsteken. De peescellen hebben dan namelijk hun herstelwerk nog niet afgemaakt waardoor de pees nog niet klaar is om de volgende stoot op te vangen. Als reactie daarop gaan de cellen nog harder werken en scheiden ze ontstekingsstoffen. Er is dus geen sprake van structurele schade, maar door al deze reacties ontstaat wel pijn en stijfheid; we spreken dan van een reactieve pees.

De degeneratieve pees

Als  je niet adequaat op deze reactieve situatie reageert door de pees toch te blijven (over)belasten, zal het proces verergeren; de cellen krijgen onvoldoende tijd de pees te versterken en het nieuw aangemaakte kwetsbare peesmateriaal wordt herhaaldelijk kapot gemaakt. Er ontstaat nu wel microscopisch kleine scheurtjes met verdikking van de pees; we spreken in dit geval van een degeneratieve pees: het reparatieproces is structureel verstoord. De pees kan hier nog van herstellen, maar het kost nu heel veel tijd en aandacht om alles weer beter te krijgen.

 

Oefeningen bij peesklachten

Oefenen is de belangrijkste interventie bij peesletsel, zowel preventief als therapeutisch. Andere interventies kunnen de pijnklachten tijdelijk wat verminderen, maar alleen door training wordt de pees structureel sterker zodat deze een volgende belasting ook beter kan ondergaan. Om tot een goede kwalitatief sterke pees te komen zal voldoende en met regelmaat getraind moeten worden.  De totale revalidatie van peesweefsel zal zeker 2-3 maanden in beslag nemen.

 

Het revalidatieprotocol

Het revalidatieprotocol bestaat uit 4 fasen en afhankelijk van de reactiviteit van de pees, de mate van klachten en de sportspecifieke wensen van het individu. De totale revalidatie van peesweefsel zal zeker 2-3 maanden in beslag nemen. Belangrijk is dat de reactie van de pees ná de training (de dag erna) leidend is voor de opbouw in het protocol. Om het peesweefsel te kunnen beoordelen en de voortgang van de revalidatie te kunnen meten wordt gebruik gemaakt van het Pijn-Volgsysteem.

 

Het Pijn-Volgsysteem

Onderstaande ‘meetlat’ wordt gebruikt om de pijn (en stijfheid) gedurende de revalidatieperiode te monitoren. Een pijnscore van 5 of hoger betekent dat men (opnieuw) moet starten bij fase 1. Tot en met een pijnscore van 2 kan volledig getraind (en de pees dus volledig belast) worden.

peespijn, peesklachten, fysiotherapie,

De pijn mag tijdens activiteiten maximaal een 5 scoren.

De pijn mag   ná  activiteiten maximaal een 5 scoren.

De pijn mag de volgende ochtend maximaal een 5 scoren.

De pijnscore en mate van stijfheid mogen gedurende de periode niet verergeren.

 

 

Het revalidatieschema

  Kenmerk Doelstelling Interventies
Fase 1 Reactieve fase (ontstekingsfase)

Pijn is continu en scoort > 5

Forse belemmering bij (sport)activiteiten

Pijndemping Doseren of stoppen van (trainings)belasting

Uitvoeren van isometrische oefeningen

Fase 2 Pijn is niet continu en scoort < 5 Optrainen van de peessterkte Eccentrische oefeningen

Langzame concentrische oefeningen

Nog geen sporthervatting

Fase 3 Pijn is niet continu en scoort < 2

Reactie op training in voorgaande fase is < 5

Optrainen van de elasticiteit van de pees Opbouw in snelheid van oefeningen

Trainen van sprongtechniek

Fase 4 Geen pijn en geen reactie op trainingsbelasting Return to sport Sportspecifieke training

Hervatten van sportactiviteiten

 

Fase 1

Het doel van deze fase is pijndemping. De pees bevindt zich in een reactieve fase (ontstekingsfase) waarbij de pijnscore groter is dan 5. De klachten zijn soms continu aanwezig en belemmeren de sportactiviteiten aanzienlijk of zorgen er zelfs voor dat men het sporten moet staken.

De interventies in deze fase zijn tweeledig; doseren of stoppen van (trainings)belasting en starten van (pijndempende) isometrische oefeningen (richtlijn = 4×45 sec 2xdaags)

Fase 2

Het doel van deze fase is om te starten met het optrainen van de pees. In deze wordt gestart met minder intensieve krachttraining door middel van twee trainingsvormen; excentrische oefeningen (richtlijn = 2-3 sets van 15 herhalingen 2xdaags) en/of langzame concentrische oefeningen (richtlijn = 3-4 sets van 15 herhalingen 3x/week)

In deze fase vindt er nog geen sporthervatting plaats

Interpretatie pijnscore tijdens én na de oefening:

  • Bij een pijnscore van 0-2 is dagelijkse training mogelijk
  • Bij een pijnscore van 2-4 dient er na de trainingsdag één dag gerust te worden
  • Bij een pijnscore van 5 en hoger moet er 2 dagen gerust worden

Fase 3 

Het doel van deze fase is om de krachttraining te intensiveren door de snelheid te verhogen. In deze fase wordt gestart met sprongvormen waarbij nadrukkelijk gelet dient te worden op een juiste sprongtechniek. In deze fase vindt er nog geen sporthervatting plaats

Fase 4

In deze laatste fase is er sprake van sportspecifieke training en wordt gewerkt naar een ‘return to sport’. Het peesweefsel is hierbij klachtenvrij en geeft ook geen reactie meer na de trainingsbelasting.

 

Wat moet u NIET te doen bij peesklachten

Over peesklachten en de behandeling bestaan veel misverstanden. Lees wat u vooral niét moet doen als u deze klachten heeft.

1 Volledige rust
Het oude gezegde use it or lose it geldt ook voor pezen. Enkel en alleen rust vermindert het vermogen van de pees om belast te kunnen worden. Het beïnvloedt op een negatieve manier ook de spier die aan de pees en aan het lichaamsdeel vastzit. Hierdoor kan de pees op termijn nóg minder belasting verdragen. Echter, u moet pijn niet negeren (zie punt 4). De pees moet belast worden tot het niveau dat de pees kan verdragen. Vervolgens moet dit niveau langzaam worden opgebouwd.

2 Het ondergaan van passieve therapieën
Behandelingen die niet gericht zijn op het vergroten van het vermogen van de pees om belast te kunnen worden, zijn op de lange termijn meestal niet nuttig. Deze behandelingen verminderen de pijn hooguit voor korte tijd. Als de pees weer wordt belast, komt de pijn terug.

3 Injectietherapieën
Gedegen wetenschappelijke studies hebben aangetoond dat Injecteren van stoffen in een pees niet effectief is. Het advies: laat je niet injecteren in een pees, voordat is gebleken dat een goed oefenprogramma van minimaal 2-3 maanden niet effectief is.

4 De pijn negeren
Doseer de belasting op de pees. Pijn is een signaal dat de belasting te veel is (geweest). Verminder het onderdeel van de training dat de overbelasting heeft veroorzaakt

5 Nemen van short cuts bij de revalidatie
Stappen overslaan binnen de revalidatie werkt niet. De pees moet de tijd krijgen om kracht en capaciteit (vermogen tot belasten) op te bouwen. Dit kan wel 3 maanden of soms zelfs langer duren. De langetermijnresultaten zijn goed wanneer de juiste revalidatie wordt gevolgd. Andere therapieën die herstel beloven geven meestal slechts verbetering op korte termijn, waarbij de pijn terugkeert als de pees weer wordt belast.